تصرف منابع طبیعی و تغییر کاربری بخش وسیعی از منطقه معروف به «تخت مایون» در جنوب شهر مشهد، این روزها بر نگرانی دوستداران طبیعت و متولیان حفظ اموال عمومی افزوده است.یک عضو شورای اسلامی کلان شهر مشهد در گفت و گو با خراسان می گوید: این روزها شاهد تصرفات، تغییر کاربری ها و اقدامات گسترده ای در اراضی معروف به «تخت مایون» هستیم که اگر برای مهار آن اقدام نشود و منابع طبیعی و ارتفاعات کنترل نشود، این منطقه هم به سرنوشت «نه دره» گرفتار خواهد شد.

رئیس کمیسیون فنی و عمران شورای شهر مشهد با اشاره به اینکه اگر جلوی این هجمه را نگیریم در آینده به شدت متضرر خواهیم شد، می افزاید: وسعت منطقه «مایون» ۲۹ هزار هکتار است که کاربری آن در حال تغییر است. اینجا به اندازه یک شهر جدید وسعت دارد و تصرفات برخی نهادها و مردم در این منطقه ارتفاعات و منابع طبیعی را از حیز انتفاع خارج می کند.به گفته وی سودجویان، اراضی تصرف شده و محل های متعددی را نام گذاری کرده اند و قصد تفکیک و فروش آن ها را دارند و مطالعات ما نشان می دهد که همه این اراضی متعلق به منابع طبیعی است و مستندات زیادی در جهاد کشاورزی وجود دارد که موید آن است و ما وظیفه داریم از آن ها حفاظت کنیم.

با این حال مهندس «حسنعلی رجب زاده خیبری» مدیر شهرسازی و معماری اداره کل راه و شهرسازی خراسان رضوی به ما می گوید: اراضی «تخت مایون» وسیع و گسترده است که بخشی از آن در داخل حریم شهر و بخشی هم خارج از حریم است. به گفته وی در قسمت داخل حریم این منطقه، وظیفه جلوگیری از تخلف با شهرداری است و در خارج از حریم هم وظیفه با فرمانداری و دفتر فنی استانداری است.

به گفته وی در کمیسیون ماده ۹۹ و کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری ها به تمام تخلفاتی که توسط دهیاری ها و دفتر فنی استانداری و شهرداری ها ارائه می شود رسیدگی و هر هفته درباره محدوده و حریم شهر مشهد گزارش هایی دریافت می شود که این ۲ مرجع به آن ها رسیدگی می کنند.این مقام مسئول با یادآوری این نکته که ارتکاب تخلف محال نیست، می افزاید: بورس بازی زمین با توجه به ارزش افزوده آن در حریم کلان شهر مشهد حتماً وجود دارد و وظیفه شهرداری مشهد و دفتر فنی استانداری خراسان رضوی است که مناطق مستعد زمین خواری را رصد کنند و ما هم به عنوان متولی اراضی دولتی در استان نظارت عالیه داریم و این موضوعات را پیگیری می کنیم.

مهندس «رجب زاده» می افزاید: موضوع زمین خواری و تصرف اراضی ملی و تغییر کاربری آن ها در شورای حفاظت از بیت المال و اموال عمومی هم مطرح بوده و همواره تأکید شده است که اراضی حریم شهر و محدوده هایی که کاربری غیرمسکونی دارد، حفظ شود و از بزرگ مالکان، آستان قدس رضوی، منابع طبیعی و اداره کل اوقاف و امور خیریه استان هم خواسته شده است که از اراضی تحت اختیار خود حفاظت کنند تا برای شهر مشکلی ایجاد نشود؛ حتی تأکید شده است خود دستگاه ها هم اجازه واگذاری زمین را ندارند.مدیر شهرسازی و معماری اداره کل راه و شهرسازی خراسان رضوی می گوید: هر شهری که دارای طرح جامع است، برای آن یک محدوده و یک حریم مشخص شده است و طبق قانون، اراضی دولتی در محدوده شهر در اختیار اداره کل راه و شهرسازی و در خارج از آن یعنی در حریم شهر در اختیار منابع طبیعی است و اگر اتفاقاتی در اراضی حریم شهر در حال وقوع است اداره کل منابع طبیعی استان باید از ساخت و سازها و تغییر کاربری ها جلوگیری کند و در وهله اول این وظیفه منابع طبیعی است و فرمانداری ها، بخشداری ها و دهیاری ها باید نظارت دقیق کنند.وی یکی از دلایل عمده برخی تخلفات و سودجویی ها را تأخیر در تصویب طرح جامع جدید شهر مشهد به دلیل مشخص نبودن حریم آن می داند و می افزاید: نهاد مطالعات در طرح جامع شهر مشهد تجدیدنظر و آن را برای افق ۱۴۰۵ تهیه کرده و کارکردهای آن نیز تأیید شده است ولی ۲ سال است که منتظر تصویب آن در شورای برنامه ریزی استان هستیم. به گفته وی از جمله مشکلات و مباحثی که سبب شده است این طرح معطل بماند تعیین تکلیف نشدن حریم قطعی شهر مشهد و شهرستان تازه تأسیس طرقبه- شاندیز است.

مدیرکل دفتر فنی استانداری خراسان رضوی نیز با تأیید برخی تحرکات سود جویان در اطراف شهر مشهد به خراسان می گوید: با پدیده زمین خواری و تغییر کاربری اراضی کشاورزی و باغی به شدت مقابله می کنیم و در این برخورد با هیچ کس تعارف نداریم و کوتاه نمی آییم.مهندس «کوهی» می افزاید: کمیسیون ماده ۹۹ با توجه به تأکید استاندار خراسان رضوی بر تغییر نیافتن کاربری اراضی فعال است و به طور جدی با تخلفات گزارش شده برخورد می کنیم و رأی قلع بنا برای تصرف و تغییر کاربری اراضی کشاورزی، باغی و فضای سبز صادر می شود.وی با اشاره به هجوم زمین خواران به اراضی منطقه تخت مایون می گوید: نه تنها به افراد اجازه تغییر کاربری نخواهیم داد بلکه ساخت و سازهای احداثی در حریم شهر مشهد را با توجه به سیاست کاری و ابلاغ صادر شده به شهرداری مشهد، قلع خواهیم کرد.به گفته مدیرکل دفتر فنی استانداری خراسان رضوی چندی است تعداد گروه های نظارتی و بازرسی برای کنترل ساخت و سازها و تصرفات اراضی در شهرهای مختلف استان به ویژه شهرهای مشهد و طرقبه-شاندیز افزایش یافته است و به صورت شبانه روزی کنترل های لازم انجام می شود و در صورت مشاهده ساخت و ساز حتماً نسبت به قلع آن اقدام خواهند کرد.

این مقام مسئول در استانداری خراسان رضوی با تأکید بر لزوم افزایش آگاهی شهروندان و هم استانی ها در این زمینه، می افزاید: عده ای سودجو به دنبال تغییر کاربری و فروش اراضی ملی به صورت قولنامه ای هستند و مردم باید هوشیار باشند و از خرید این قبیل اراضی خودداری کنند.مهندس «کوهی» می گوید: افراد کم درآمد و بعضاً بازنشستگان به امید خرید زمین و احداث سرپناه، اقدام به پرداخت ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان به سودجویان می کنند و بعد دستشان به هیچ جا بند نیست چرا که این اراضی دولتی است و تغییر کاربری آن غیرقانونی؛ و اگر افراد غفلت کنند سرمایه خود را از دست خواهند داد.وی از روزنامه خراسان رضوی خواست با حساس کردن مردم و ارائه هشدارهای لازم امکان سودجویی افراد فرصت طلب را به صفر برساند.در خور اشاره است پیگیری خراسان برای گفت و گو با مدیر کل منابع طبیعی خراسان

در این باره به نتیجه نرسید.

پروژه خط ۲ قطار شهری مشهد از بزرگ ترین پروژه های شهری پایتخت معنوی ایران است که این روزها در میان مباحث سیاسی و قهر اقتصادی دولت با پروژه های عمرانی، مورد بی مهری واقع شده است و با تزریق نشدن اعتبار دولتی در این روزها که به پایان عمر دولت دهم نزدیک می شویم، متاسفانه شمارش معکوس برای توقف این پروژه آغاز شده است.

پروژه خط ۲ قطار شهری مشهد سال ۱۳۸۸ با واگذاری اجرای طرح به قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا(ص) به دنبال مناقصه ای بین المللی کلید خورد و مجری پروژه قول داد که یک سال زودتر از موعد یعنی تا سال ۱۳۹۴ این پروژه را به اتمام برساند و متولیان شهری هم خوش بین بودند که با همراهی دولت تلخی های تأخیر چند ساله در اتمام و بهره برداری از خط یک قطار شهری مشهد با اجرای سریع این پروژه جبران خواهد شد ولی روند تأمین اعتبار دولتی این پروژه ملی آن طور که باید رضایت بخش نبود تا این که دولت گرفتار بحران های اقتصادی و تأمین نشدن منابع درآمدی شد و تخصیص اعتبار در آخرین سال عمر دولت دهم به پایین ترین سطح ممکن رسید.

خط ۲ قطارشهری مشهد شامل ۱۴ کیلومتر طول و ۱۲ ایستگاه است که از انتهای طبرسی شمالی تا منطقه رضا شهر و اراضی زکریا امتداد دارد. عملیات حفاری تونل این خط با به کارگیری دو دستگاه TBM در دو جبهه آغاز و با وجود تنگناهای مالی تاکنون بیش از ۴ هزار و ۵۰۰ متر حفاری در عمق زمین انجام شده است.

مهندس «بیژنی» مدیرعامل شرکت قطار شهری مشهد درباره مشخصات این پروژه شهری به خراسان می گوید: عملیات حفاری در شفت شمالی پروژه (انتهای طبرسی شمالی) از تیرماه سال ۹۰ آغاز شد که تاکنون ۲ هزار و ۷۰۰ متر حفاری انجام شده و دستگاه تی.بی. ام از ایستگاه سوم (فجر) عبور کرده است.وی می افزاید: عملیات حفاری در شفت جنوبی (رضا شهر) از بهمن ماه سال ۹۰ آغاز شد و با انجام یک هزار و ۸۰۰ متر حفاری در محدوده بوستان کوهسنگی عملیات حفاری در حال انجام است.

وی درباره روند تأمین اعتبار این پروژه ملی در سال های اخیر می گوید: از ۱۳۷ میلیارد تومان اعتبار مصوب دولتی در سال ۸۹ حدود ۶۷ درصد و از همین مبلغ در سال ۹۰ حدود ۷۹ درصد تخصیص یافت ولی از ۱۳۲ میلیارد تومان سهم دولت در اعتبارات سال ۹۱ حدود ۱۵ درصد تأمین شده است که رقم بسیار ناچیزی است و انحراف پروژه و تأخیر کار نیز به این امر برمی گردد.

«بیژنی» می گوید: از ۱۳۲ میلیارد تومان اعتبار سهم دولت در طرح ملی خط ۲ قطار شهری مشهد برای سال ۹۱ در طول سال تنها ۱۵ میلیارد تومان اختصاص یافته است و اگر کمک شهرداری مشهد که بیش از اعتبارات سهم خود مشارکت کرد، نبود پروژه متوقف می شد.

مدیرعامل شرکت قطار شهری شهرداری مشهد می افزاید: برای این که کار متوقف نشود، شهرداری مشهد تاکنون ۱۵۴ میلیارد تومان به این پروژه اعتبار تخصیص داده است.

اما کمبود اعتبار گریبانگیر خط ۲ قطار شهری در بسیاری از ایستگاه ها نیز عملیات ساختمانی را متوقف کرده و نارضایتی شهروندان را سبب شده است.

برخی شهروندان با ارسال پیامک و تماس با خراسان گلایه های خود را از مسدود شدن خیابان های اصلی به مدت چند سال و سرگردانی در تقاطع ها و محل های احداث ایستگاه های خط ۲ مطرح می کنند.از جمله این نقاط میدان شهید کاوه (رضا شهر)، میدان سعدی، میدان راه آهن، چهارراه گاز، طبرسی، میدان فجر و طبرسی شمالی است که محدودیت های ایجاد شده مشکلات ترافیکی و اتلاف وقت مردم را دو چندان کرده است.

در پاسخ به گلایه شهروندان، «جواد حمید زاده» سخنگو و مدیر روابط عمومی قطار شهری مشهد می گوید: برخی از ایستگاه های خط ۲ در مسیرهای شریانی و پرترافیک شهر وجود دارد که ما ناچار بعد از تملک اراضی و آماده سازی کارگاه سقف پروژه را انجام و از طریق خیابان های جانبی عملیات حفاری و خاکبرداری را انجام می دهیم و بعضاً یک رمپ از خیابان را برای عملیات خاکبرداری مسدود کرده ایم نظیر چهارراه گاز شرقی، چهارراه برق و بولوار طبرسی شمالی و البته در مناطقی که ترافیک کمتر بوده و امکان تأمین فضای کارگاهی بوده است نظیر میدان فجر و طبرسی شمالی ۱۴، رضاشهر، میدان شهید کاوه (فضل بن شاذان) کارگاه محصور شده و کار انجام می شود.

وی با اشاره به اینکه برای کارکردن در برخی ایستگاه ها نیاز بود که دستگاه حفاری TBM عبور کند، می افزاید: در برخی از ایستگاه ها مثل رضاشهر دستگاه TBM عبور کرده است ولی ما برای انجام کار «پول» در اختیار نداریم.

وی اولویت اول کاری در بحث ایستگاه ها را آماده کردن ایستگاه های در مسیر حرکت دستگاه حفاری بیان می کند و می گوید: تا مسیر برای عبور دستگاه حفاری باز نشود، نمی توانیم ساخت تأسیسات ایستگاه را آغاز کنیم و متأسفانه اعتبارات لازم را هم در اختیار نداریم.«حمید زاده» با اشاره به اینکه ساخت و تجهیز هر ایستگاه قطارشهری حداقل به ۱۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد می گوید: اگر اعتبار لازم تأمین شود همه پروژه های ساخت ایستگاه ها را که تملک زمین آن انجام شده است انجام خواهیم داد ولی چون پول نداریم، نمی توانیم کار خاصی انجام دهیم.

وی نگرانی مردم را به حق می داند و می افزاید: کارگاه های متعدد در ساخت ایستگاه ها تعطیل است و پروژه در این بخش متوقف مانده است و درخواست ما از رسانه ها این است که همان طور که همواره یار و همراه ما بوده اند، تقاضای ما را برای تأمین اعتبار لازم به گوش مسئولان برسانند.

وی می گوید: برای این که از این شرایط رهایی پیدا کنیم دولت باید اعتباراتی را که متعهد شده است پرداخت کند و ما هم آمادگی داریم با دریافت اعتبارات کافی، تمام کارگاه ها را فعال و پروژه را زنده کنیم.سخنگوی قطار شهری مشهد پیشرفت این پروژه ملی در پایتخت معنوی ایران را ۱۶ درصد اعلام می کند و می گوید: تقریباً ۴۰ درصد از برنامه عقب هستیم ولی قول می دهیم چنانچه اعتبار برسد تا پایان امسال حفاری دستگاه اول تی.بی.ام را تمام کنیم و همزمان پیمانکاران در ایستگاه های مسیر خط ۲ نیز فعال خواهند شد.

«حمیدزاده» مدعی است همکاران او در شرکت قطارشهری و پیمانکاران مرتبط در صورت تأمین اعتبار قادرند ۲ سال تأخیر به وجود آمده در این پروژه را با تلاش مضاعف به یک سال کاهش دهند و پروژه ای را که قرار بود در سال ۹۴ به اتمام برسد در سال ۹۵ به صورت کامل به بهره برداری برسانند.

یک عضو کمیسیون فنی و عمران شورای اسلامی شهر مشهد نیز با تأیید انحراف ۶۹ درصدی پروژه خط ۲ قطارشهری مشهد از برنامه زمان بندی آن می گوید: اگرچه بخشی از تأخیر ایجاد شده از ابتدای پروژه و مربوط به سال ۸۸ است ولی پیشرفت ۱۶ درصدی پروژه طی ۳ سال نگران کننده است و متأسفانه تأمین نشدن سهم اعتبارات دولتی، این پروژه ملی را تا مرحله توقف و تعطیلی تمام کارگاه ها پیش برده است.

«داوود آبادی» با اشاره به این که پروژه خط ۲ قطار شهری مشهد به دلیل مذهبی و بین المللی بودن شهر مشهد در ردیف پروژه های ملی قرار دارد، می گوید: نمایندگان مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی باید تأمین اعتبار این پروژه را به صورت جدی پیگیری کنند.

معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری مشهد نیز می گوید: در حال حاضر روزانه بالغ بر ۳۰ متر از تونل خط ۲ حفاری می شود. مهندس «هوشنگ خندان دل» به ما می گوید: مشکل اصلی ما در روند اجرای این پروژه کمبود نقدینگی است و اگر دولت با همکاری خود اعتبارات لازم را در اختیار ما قرار دهد ظرف یک سال آینده عملیات اجرایی خط ۲ به اتمام خواهد رسید.وی افزود: با توجه به وجود تنگناهای مالی و همچنین تخصیص تنها ۱۵ درصد از اعتبارات قطار شهری در سال گذشته، از برنامه اجرایی ساخت ایستگاه ها عقب هستیم.

وی از تأمین اعتبار لازم برای ساخت واگن های خط ۲ از طریق بانک توسعه صادرات طی روزهای گذشته خبر می دهد و می گوید: همزمان با اجرای خط، ساخت واگن های مورد نیاز هم با مشارکت شرکت ایرانی و خارجی در حال انجام است.

اما معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی مبلغ کمک دولت در سال ۹۱ به خط ۲ قطارشهری مشهد را ۲۰ میلیارد تومان اعلام می کند و می گوید: به دلیل محدودیت های اقتصادی خیلی از پروژه های عمرانی با مشکل تأمین اعتبار مواجه شده ولی دولت در حد مقدورات به خط ۲ قطارشهری مشهد کمک کرده است.

مهندس «محمد حسن واحدی» می افزاید: دولت از محل صندوق توسعه نیز برای خرید واگن های قطار شهری اعتبارات ارزی را تأمین کرده و ال سی هم از طریق بانک توسعه صادرات برای خرید واگن باز شده است.وی در عین حال از تلاش مضاعف شهرداری مشهد در تأمین اعتبارات مازاد برای جلوگیری از توقف این پروژه تقدیر می کند و می افزاید: با کمک ۷۰ میلیارد تومانی شهرداری مشهد اجرای خط ۲ قطارشهری مشهد فعال است.

کال قره خان در سال های گذشته از داخل باغ ملک آباد شروع می شد اما پس از پرشدن قسمت های ابتدایی آن و احداث منازل مسکونی روی مسیل، در حال حاضر کال قره خان از اواسط خیابان فلسطین شروع می شود و در امتداد جنوب شرقی به مسیر خود ادامه می دهد. کال قره خان در مسیر خود از خیابان های اسدا… زاده، دانشگاه، چمران، رازی، میدان ده دی و خیابان امام رضا (ع) عبور می کند و در ادامه به طرف شرق و پس از عبور از شمال شهرک شهید بهشتی به صورت مقطع دوقلو در مسیل اقبال شرقی تخلیه می شود.

این کال با جمع آوری آب های سطحی و ذخیره سازی آن عاملی مهم و موثر در زمینه آبادانی و حفظ سلامت زیست محیطی شهر است. اما در این بین ورود فاضلاب خانگی به کانال که متاسفانه ناشی از بی توجهی برخی از مردم و مسئولان است باعث انتشار بوی نامطبوع شده است و علاوه بر آن با نزدیک شدن به فصل گرما و شیوع بیماری سالک، یک تهدید جدی برای سلامت شهروندان محسوب می شود.

وجود فاضلاب در کال، این طرح را که قدمی مثبت در جهت آبادانی محسوب می شود به کلی زیر سوال می برد. البته حدود دو دهه است که طرح اگو با هدف جمع آوری، انتقال وتصفیه فاضلاب شهری در حال اجراست اما همچنان شاهد رها بودن فاضلاب در کانال های شهری هستیم .حدودا ۱۷ سال از اجرا شدن سیستم یکپارچه فاضلاب برای دفع وجمع آوری بهداشتی فاضلاب می گذرد ،ولی هنوز فاضلاب تعداد زیادی از منازل مسکونی به کال هدایت می شود.

برای تهیه گزارش، به مناطقی که بیشترین آمار نارضایتی را داشتند از جمله ۱۷ شهریور و بولوار شیرودی سری می زنم.” احمدی” یکی از کاسبان قدیمی پاساژ کیمیا می گوید : به دلیل بوی آزار دهنده در اطراف این کال مردم سعی می کنند هر چه سریع تر از خیابان عبور کنند از این رو کسب وکار ما از رونق افتاده است.

“سلیمانی “فروشنده خانمی است که لباس فروشی اش در ابتدای پاساژ واقع است؛ او با گلایه از شهرداری که اقدام موثری برای رفع مشکلات این کال انجام نداده است، می گوید: تحمل این بو برای خودمان نیز مشکل است چه برسد به مشتری که به هیچ وجه حاضر نمی شود برای خرید یک جنس در اینجا توقف کند، گوشمان پر شده است از وعده و وعیدهای مسئولان!

“مرادی” از دیگر کاسبان این پاساژ نیز گازهای متصاعد شده از درون کال را در این مکان تهدیدکننده سلامت مردم می داند و می گوید: این کال علاوه بر پراکندن بوی متعفن و مشمئزکننده، انتشار آلودگی، رشد و تکثیر انواع حشرات و متعاقب آن بروز بیماری های واگیردار را به دنبال دارد. به گفته یک کارشناس محیط زیست و دست اندرکار یک موسسه زیست محیطی در مشهد؛ برابر آمار و اطلاعات موجود آلودگی زیست محیطی نیز در این محدوده به شدت افزایش یافته است.

یکی از فرهنگیان بازنشسته نیز که به گفته خودش این مسیر را هر روز به عشق امام هشتم (ع) پیاده به سمت حرم مطهر می پیماید، به سابقه ۴٠ ساله ساخت کانال قره خان در شهر مشهد و لزوم استفاده از شیوه های نوین و علمی برای لای روبی و کاهش بوی نامطبوع فاضلاب اشاره می کند و می افزاید: متاسفانه به نظر می رسد تاکنون هیچ یک از نهادهای مسئول اقدامی برای رفع آلودگی های زیست محیطی کال قره خان انجام نداده اند و یا اگر انجام شده است مردم از آن بی اطلاع اند.

اختلاف سطح خیابان شهید شیرودی نیز که به علت عبور کال قره خان ایجاد شده، مشکلاتی را برای اهالی محل به وجود آورده است. خانم اسماعیلی یکی از ساکنان این محل است که با اشاره به نبود دید عابر در گذر از خیابان می افزاید: عبور خودروها با سرعت بالا و سرو صدای آن ها آسایش مارا سلب کرده است. از طرفی بوی تعفن گل و لای و لجن کال نیز تنفس را برای اهالی بسیار دشوار کرده است.قربانی یکی از کاسبان این محله می گوید: بارها و بارها شاهدوقوع تصادفات به دلیل کاهش دید عابران در این محل بوده ایم. او می گوید: در تابستان نیز از بوی تعفن نمی توان در این محل رفت و آمد کرد چه رسد به سکونت! سهم ما از این کال تنها بوی لجن و مشکلات زیست محیطی آن است.

کانال هایی که در نزدیکی مناطق مسکونی وجود دارد، باید محلی برای هدایت سیلاب های داخل شهر باشد. اما متاسفانه فاضلاب برخی از منازل و هتل ها به کال های موجود در شهر از جمله کال «قره خان» ریخته می شود که همین مسئله باعث خوردگی بتن و میلگردهای کال شده است.

چندی قبل هم در گزارشی نوشتیم که ساخت وسازهای غیر مجاز روی کال ها و کانال ها در طول زمان و ورود فاضلاب به آن ها باعث شده است بتن کال ها و کانال ها تخریب شود. به گفته کارشناسان برخی گازهای ناشی از فاضلاب جاری در کال ها و کانال ها در دراز مدت موجب تخریب دیوار و سقف آن می شود و تخریب تدریجی آن خطر مالی و حتی جانی در پی دارد! خطرات تخریب بتن قابل جبران نیست و هزینه های سنگینی متوجه شهر خواهد کرد؛ هدایت فاضلاب به کال ها باعث تخریب و ایجاد آلودگی می شود و سلامت مردم را به خطر می اندازد.

در این راستا معاون منطقه ۶ شهرداری مشهد، درباره اقدامات انجام شده برای کاهش خطرات بهداشتی و زیست محیطی این کال گفت: در سال گذشته سه مرحله بازدید و مستندسازی از کال قره خان به عمل آمده است که بر اساس آن، ۳۰ مورد از خروجی منازلی که رهاسازی فاضلاب را به داخل کانال داشته، مسدود شده است.”محمدرضا کریم زاده” با بیان اینکه رها شدن فاضلاب های خانگی و صنعتی به کال قره خان نه تنها موجب بوی نامطبوع شده، بلکه با نزدیک شدن فصل گرما باعث شیوع انواع بیماری های واگیردار و خطرناک همچون سالک و دیگر امراض پوستی خواهد شد اظهار می کند : طبق ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی هر اقدام تهدیدآمیز علیه بهداشت عمومی جرم محسوب می شود و مرتکبان پس از معرفی به مراجع قضایی به حبس تا یک سال محکوم خواهند شد .

وی می افزاید: با هماهنگی دستگاه های ذی ربط و معاونت دادستان در امور پیشگیری از وقوع جرم، تاکنون ۵۵ مورد از ورودی فاضلاب ها مسدود شده است و ۱۴۲ اخطار برای منازل مسکونی و هتل هایی که احتمال داده شده فاضلاب خود را در کال قره خان رها می کنند، صادر شده است. اما متاسفانه برخی از شهروندان اخطار شهرداری را نادیده می گیرند و با زیر پا گذاشتن حقوق دیگر شهروندان با بی توجهی مسیر فاضلاب خود را بار دیگر به سمت کانال باز می کنند.

کریم زاده خاطر نشان می کند: با توجه به پیگیری های انجام شده لای روبی کانال در سال جاری نیز انجام خواهد شد.

بسیاری از شهروندان مشهدی که از آلودگی ها و سر و صداها و خستگی زندگی در کلان شهری پرترافیک به ستوه می آیند، دوست دارند پایان هفته را در ییلاقات و تفرجگاه های طبیعی اطراف شهر سپری کنند اما بارها شده است که به دلیل ترافیک کلافه کننده در محورهای شاندیز و طرقبه و نبود جای استراحت و مشکلات متعدد دیگر عطای یک گردشگری نیم روزه را به لقای آن بخشیده اند.اما در آغوش همین شهر، منطقه ای بکر و جاذبه ای طبیعی و منحصر به فرد به نام «هفت حوض» وجود دارد که می تواند زمینه آسایش و تفریح خانواده ها را فراهم کند.

نام هفت حوض، شاید تهرانی ها را به یاد میدانی در یکی از محله های شرقی پایتخت بیندازد اما این نام برای مشهدی ها، یعنی اوج زیبایی معماری خداوند. «هفت حوض» نام یکی از بکرترین، زیباترین و منحصر به فردترین پدیده های طبیعی است. البته «گوگل» هم تقریباً مثل تهرانی ها فکر می کند، همان طور که بسیاری از مشهدی ها هم این مکان را نمی شناسند.هفت حوض منطقه ای است شامل صخره ها و سنگ های صاف و صیقلی و ۷ حوضچه طبیعی زیبا و طبیعتی جذاب که این روزها سرسبزی این بوستان با گل های شقایق دو چندان شده است.برای رسیدن به این تفرجگاه که منطقه ملی نمونه گردشگری نیز هست فقط کافی است لوازم یک پیک نیک را مهیا و به دل کوه های خلج سفر کنید. اگر از بزرگراه شهید کلانتری قصد سفر دارید در میدان حافظ باید از خیابان سیدی یا خیابان خلج انتخاب مسیر کنید و با خروج از شهر ۳ کیلومتر را طی کنید تا به بولوار زیبا و ورودی بوستان طبیعی هفت حوض برسید.اینجا محیطی فرح بخش با درختان سرسبز، استراحتگاه، راهروهای استاندارد و امکانات مفیدی است و البته نغمه پرندگان در سکوت آن شنیدنی است.

یکی از کوهنوردان مشهدی که آشنایی دیرینه ای با هفت حوض دارد به گزارشگر خراسان می گوید: کوهنوردان بسیاری بارها در این منطقه حضور یافته اند ولی این مجموعه برای شهروندان ناآشناست و با توجه به امکانات فراهم شده می توان این منطقه را به یک تفرجگاه عمومی تبدیل کرد.وی می افزاید: تصور اینکه هزاران سال است آب در حوضچه های هفتگانه جریان دارد هر بیننده ای را غرق خیال می کند. به دلیل جریان داشتن آب در طول سالیان دراز و ریزش آن از حوضچه ای به حوضچه دیگر و البته جنس سنگ های آن به مرور زمان حوضچه های طبیعی بسیار زیبایی در دل سنگ ها به وجود آمده است.به گفته وی بعضی از ۷ حوضچه ای که در این منطقه در امتداد هم قرار دارد به اندازه یک استخر کوچک است و آب از حوضچه اول به حوضچه بعدی و بعدی می ریزد تا به حوضچه آخر برسد.این کوهنورد می گوید: در بستر یکی از سرشاخه های رودخانه طرق، مواد آهکی نرم در میان سنگ ها دچار فرسایش شده و شکل های ژئومورفولوژی دوالین را ایجاد کرده است و در واقع از دیدگاه مردم عادی، این منطقه تنها هفت حوض زیبا با چشم اندازی زیباتر دارد که در مسیر رودخانه است ولی بعد از عبور از ۷ حوض اصلی که در امتداد هم قرار دارند به تک حوض های بزرگی می رسید. بکر و دست نخورده بودن این منطقه و سکوت عجیبی که در آن حکمفرماست آرامش عجیبی به آدمی هدیه می کند و صدای جریان آب گوش ها را نوازش می دهد.

یک شهروند مشهدی که برای اولین بار با خانواده به این مکان آمده است، می گوید: واقعاً هفت حوض منطقه ای مستعد برای گردشگری و استراحت خانواده ها و طبیعت گردی در تعطیلات پایان هفته است ولی متأسفانه این مکان آن طور که باید به شهروندان معرفی نشده است و بسیاری از مشهدی ها و زائران حرم مطهر رضوی از وجود این مکان در نزدیکی شهر اطلاعی ندارند.همسر وی نیز که در حال فیلمبرداری از مناظر طبیعی هفت حوض است، می گوید: شهرداری کارهای خوبی در این محل انجام داده است و خانواده ها می توانند در کمال امنیت و راحتی از این طبیعت استفاده کنند.یکی از کارگران شاغل در این مجموعه نیز با اشاره به اینکه در ایام تعطیل برخی از شهروندان به این مکان عزیمت می کنند، می گوید: امسال برای اولین بار در روز ۱۳ فروردین ماه حداقل یک هزار دستگاه خودرو و حدود ۵ هزار شهروند مشهدی به این مکان آمده بودند و در فصل بهار این طبیعت ویژگی های منحصر به فردی دارد که توصیه می کنم حتماً مردم مشهد از این بوستان دیدن کنند.

اما مطلع می شویم که شهرداری مشهد حدود ده سال است که اجرای برنامه هایی را برای ساماندهی و تأمین یک سری نیازهای اولیه در این بوستان آغاز کرده است. از ابتدای سال جاری نیز مدیریت توسعه و عمران منطقه گردشگری هفت حوض در قالب یک شرکت متولی تأمین زیرساخت ها و ارائه خدمات در این منطقه شده است.

به سراغ مهندس «فرامرز زینل پور» مدیر شرکت توسعه و عمران منطقه نمونه گردشگری هفت حوض می رویم. او درباره این منطقه به ما می گوید: در سال ۱۳۸۷ با توجه به پیگیری ها و اقدامات قبل از آن توسط شهرداری مشهد، منطقه بکر و طبیعی هفت حوض در ۶ کیلومتری کلان شهر مشهد و در دل کوه های خلج به عنوان یکی از سه منطقه ملی نمونه گردشگری شهر مشهد شناخته شد. وی می افزاید: نام این منطقه برگرفته از حوض های طبیعی ایجاد شده در اثر فرسایش آبی از سال های نسبتاً دور تاکنون است که با توجه به نحوه قرارگیری حوض های هفت گانه سرریز حوض اول به حوض دوم و به همان ترتیب تا هفتم ادامه می یابد که منظره ای تقریباً بی بدیل را در منطقه به وجود آورده است. به گفته وی در دور سوم شورای اسلامی شهر مشهد با عنایت شهردار مقرر شد با توجه به جمیع اقدامات انجام شده و ظرفیت های موجود و امکانات ایجاد شده، توسعه و عمران منطقه ملی نمونه گردشگری هفت حوض به صورت جدی در دستور کار قرار گیرد که بر همین اساس در ماه های پایانی سال ۱۳۸۹ شورای اسلامی شهر با ایجاد یک شرکت زیرمجموعه شهرداری (حوزه معاونت شهرسازی و معماری) برای تولی گری بحث توسعه و عمران منطقه که قسمت اعظم سرمایه گذاری آن نیز توسط شهرداری انجام شود، موافقت کرد. وی با اشاره به اینکه قسمتی از سرمایه گذاری نیز توسط سازمان همیاری شهرداری های استان انجام می شود می افزاید: منظر آینده آن فعالیت یک شرکت با مشارکت و همکاری بخش خصوصی و با جلب نظر مردم و هیئت های ورزشی به ویژه هیئت کوهنوردی است.این شرکت پس از طی مراحل قانونی از ابتدای سال ۹۲ فعالیت رسمی خود را آغاز کرده است.

مهندس «زینل پور» درباره اقدامات انجام شده از ابتدای سال ۹۰ تاکنون می گوید: تهیه طرح جامع گردشگری منطقه و ارجاع آن به کارگروه گردشگری استان، پیگیری تثبیت اراضی ملی و دولتی در حوزه هفت حوض، تأمین یک سری زیرساخت های اولیه مانند تأمین آب مستقل برای فضای سبز، تأمین قسمتی از انرژی برق مورد نیاز و همچنین فراهم آوردن برخی امکانات رفاهی حداقلی برای استفاده شهروندان (مانند ایجاد سرویس بهداشتی، احداث سکو و آلاچیق، توسعه فضای سبز، تأمین روشنایی و…) از جمله این اقدامات است.وی می افزاید: مواهب هم جواری با پایتخت معنوی کشور نیز یکی از ظرفیت های انکارناپذیری است که می تواند در شکوفایی و احیای این منطقه تأثیرات بسزایی داشته باشد و نگاه کلی و جامع مدیریت شهری در این منطقه نیز با تأکید بر احیای توانمندی های زیست محیطی و حداقل مداخله است.از شهروندان و استفاده کنندگان از طبیعت نیز انتظار می رود از این مجموعه به خوبی محافظت کنند و در سالم نگه داشتن فضای سبز آن بکوشند.مدیرعامل شرکت توسعه و عمران هفت حوض از دستگاه های تصمیم گیر و اجرایی استان که سهم عمده ای در اقدامات انجام شده داشته اند تشکر می کند و با تأکید بر لزوم ایجاد زیر ساخت های اصلی در منطقه که ضرورت و پیش نیاز اصلی شکوفایی منطقه است می گوید: در این راه نیازمند عزم جدی مسئولان برای تخصیص اعتبارات لازم در سرفصل های مربوطه هستیم.

مهندس «هادی جاوید» معاون شهرسازی و معماری شهرداری مشهد نیز در گفت وگو با خراسان یکی از معدود جاذبه های طبیعی حومه شهر مشهد مقدس با مناظر دل انگیز و چشم نواز را بوستان طبیعی هفت حوض در جنوب شرقی مشهد و در دل کوه های خلج معرفی می کند و می گوید: این منطقه از دیرباز مورد توجه گردشگران، کوهنوردان و علاقه مندان به طبیعت و به ویژه سرمایه گذاران و دیگر نهادهای مدیریتی به عنوان یکی از مناطق گردشگری طبیعی اطراف مشهد بوده است و در دور دوم سفرهای ریاست جمهوری به استان در سال ۸۷ به عنوان منطقه ملی نمونه گردشگری مصوب شد. وی می افزاید: شهرداری مشهد از سال ۸۲ با توجه به نیاز منطقه هفت حوض، اقدامات اولیه را در راستای ساماندهی و ایجاد امکانات رفاهی آغاز کرد؛ در این راستا بولوار ورودی به طول حدود ۲کیلومتر احداث و درختکاری در سطح ۳۰ هکتار انجام شد. وی اهداف و چشم اندازهای این مجموعه را شامل: توسعه گردشگری به عنوان یکی از بخش های مهم رشد اقتصادی کلان شهر مشهد و مجموعه شهری آن، پاسخ به نیاز گردشگری زائران و پر کردن اوقات فراغت ساکنان شهر مشهد، اعتلای سلامت جسمی و روانی بهره وران از طریق دسترسی ایمن به جاذبه های طبیعی منطقه و حفاظت و بهره برداری پایدار از محیط زیست و طبیعت بکر منطقه اعلام کرد.

سفر به شهر توس و آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی شاعر حماسه سرای ایرانی در برنامه سفر بسیاری از گردشگران و مسافران مشهد مقدس قرار داشته و دارد ولی جاده منتهی به این مکان گردشگری که معروف به جاده قدیم قوچان است، در خور شأن و جایگاه شاعر نامدار ایرانی نبود و بسیاری از علاقه مندان به دلیل خرابی این جاده، عطای حضور در آرامگاه حکیم توس را به لقای آن می بخشیدند؛ جاده ای قدیمی با آسفالت فرسوده و عرض کم که گذرگاه ساکنان شهرک ها و محلات متعددی در بولوار توس و همچنین روستاهای مسیر تا سه راه فردوسی (در محور قدیم قوچان) بود و هر روز وقوع حادثه و تصادف را به دنبال داشت.

سال ها قبل شهرداری مشهد با بضاعت مالی خود به سازی، تعریض و احداث بولواری مناسب را تا انتهای حوزه خدماتی اش در کال زرکش اجرا کرد و وزارت راه و ترابری هم عهده دار به سازی و تعریض جاده تا سه راه فردوسی شد اما ۳ سال از اتمام کار شهرداری مشهد در زمینه احداث بولوار توس می گذرد و هنوز وزارت راه و ترابری گامی اساسی برای ساخت این محور برنداشته است.

با گذشت ۱۷ سال از دستور مقام معظم رهبری برای احیا و توسعه توس، به اذعان بسیاری از مسئولان متأسفانه کاری شایسته و بایسته انجام نشده است. روز سه شنبه گذشته فرماندار مشهد نیز در جلسه شورای اداری این شهرستان اعلام کرد که بعد از ۱۷ سال، هنوز اقدامات مورد نظر رهبر انقلاب در توس انجام نشده است.

اواخر سال گذشته با مصوبه شورای عالی معماری و شهرسازی کشور شهر توس به عنوان یک ناحیه منفصل شهری به حوزه خدماتی و نظارتی شهرداری مشهد الحاق شد و بلدیه مشهد بلافاصله اقدامات ویژه ای را برای زیباسازی و ارائه خدمات به ساکنان این منطقه در دستور کار خود قرار داد.

مهندس «حمید گشایشی» معاون فنی و عمران شهرداری مشهد در این باره به خراسان می گوید: در راستای تحقق منویات مقام معظم رهبری و رسیدگی به منطقه تاریخی و گردشگری توس، شهرداری مشهد در اولین گام عملیات به سازی و آسفالت جاده منتهی به این مجموعه را آغاز کرده است و با بسیج امکانات طی ۱۵ روز پروژه را به اتمام می رسانیم.به گفته وی با عنایت مهندس پژمان شهردار مشهد، احداث جاده از حوالی روستای کاظم آباد تا سه راهی فردوسی (بولوار آرامگاه) از روز کارگر (۱۱ اردیبهشت ماه) آغاز شده است و با تلاش همکاران ما در سازمان عمران شهرداری مشهد این پروژه همزمان با ۲۵ اردیبهشت روز فردوسی به بهره برداری می رسد.

خبرنگار خراسان که صبح روز گذشته از روند اجرای این پروژه بازدید کرد، در گزارش خود می نویسد: با وجود ترافیک سنگین در این محور ارتباطی، تردد خودروها به لاین جنوبی که جاده قدیمی و کم عرض است منتقل شده است و گروه های مختلف تعمیر و نگهداری جدول های معیوب در طول مسیر، آسفالت، اجرای جدول، زیرسازی و نقشه برداری با تمام تجهیزات فنی، مهندسی و ماشین آلات سرگرم کار هستند.به مهندس «پورمحسنی» مدیر این پروژه و مهندس «زاهدی» سرپرست کارگاه خداقوت می گویم و از موانع اجرای کار سوال می کنم. «پورمحسنی» می گوید: در روز اول استقرار ماشین آلات راهسازی و آسفالت، برخی مردم گلایه می کردند که کاری از پیش نخواهید برد چرا که ۳ سال است پیمانکار وزارت راه کاری نکرده است ولی بعد از ۲ روز که شاهد پیشرفت کار بودند با توزیع شیرینی ابراز شادمانی کردند.

«زاهدی» نیز می گوید: جاده قدیم معبری حادثه ساز بود که ما با کنترل ترافیک، کار شبانه روزی را برای زیرسازی، جدول گذاری و آسفالت آن شروع کرده ایم و از مردم منطقه و روستاهای مسیر درخواست می کنیم که با ما در اجرای پروژه همکاری کنند.

او بر لزوم رعایت قوانین و مقررات رانندگی، پرهیز از ریختن زباله به کانال های احداث شده و سطح کار تأکید می کند.از وی درباره آمار کارگران شاغل در این پروژه می پرسم، «زاهدی» می گوید: هم اکنون حدود ۴۰ نفر در این پروژه فعال هستند و علاوه بر کارهای زیرسازی و جدول گذاری، هر روز حدود ۸۵۰ تن آسفالت نیز پخش می شود.

وی قدرشناسی مردم منطقه را مایه تشویق خود و کارگران می داند و می گوید: با این که مردم از پیمانکار قبلی ناراضی بودند و در ابتدا از حضور ما هم راضی نبودند ولی وقتی تلاش و حجم کار ما را دیدند، از تلاش های مدیریت شهری قدردانی کردند.او از پلیس راهور مشهد نیز می خواهد با همراهی در اجرای پروژه و نصب علایم از وقوع حوادث ناگوار جلوگیری کند.

مهندس «لزگی» از کارشناسان حوزه معاونت فنی و عمران شهرداری مشهد نیز درباره مشخصات فنی این پروژه می گوید: این محور به طول ۵۳۰۰ متر (رفت و برگشت) در ۲ لاین با حریم جاده احداث می شود که لاین شمالی آن تا ۲۵ اردیبهشت ماه به بهره برداری می رسد. به گفته وی برای احداث لاین جنوبی نیز مکاتبات لازم با شرکت های خدماتی برای استعلام شبکه های آب، برق، گاز و تلفن انجام شده است و با نهایی شدن نقشه ها این پروژه نیز آغاز خواهد شد و امید می رود تا پایان تابستان به اتمام برسد.

وی با اشاره به تأکیدات مقام معظم رهبری برای رسیدگی به توس، ورود مدیریت شهری به عمران و احیای توس را به فال نیک گرفت و با توجه به شرایط خاص این محور پیشرفت پروژه را چشمگیر توصیف کرد.وی احداث جاده ای استاندارد برای آرامگاه فردوسی و شهر تاریخی توس را برگ زرینی در افتخارات شهرداری مشهد معرفی کرد که همزمان با روز بزرگداشت حکیم توس به مردم هدیه خواهد شد.

یکی از ساکنان روستای کاظم آباد نیز با تقدیر از شهرداری مشهد برای اجرای این پروژه عمرانی می گوید: از گرد و خاک و ترافیک سنگین محور کم عرض (جاده قدیم) خسته شده بودیم. خرابی آسفالت و انباشت زباله ها و نخاله ها در دو طرف جاده این مسیر، چهره نامناسبی را ایجاد کرده بود ولی با ورود شهرداری به اجرای این پروژه مردم قدردان این زحمات هستند. او که خود را «کرمی» معرفی می کند، می افزاید: قدیمی ترین جاده مشهد و حتی استان همین جاده قدیم قوچان بود که تصادفات زیادی در آن رخ می داد و هیچ کس هم توجهی نمی کرد؛ خدا به مسئولان شهرداری خیر دهد که این پروژه را اجرا کردند. در غیر این صورت تا صد سال دیگر هم این جاده اصلاح نمی شد و همچنان مخروبه و کم عرض می ماند و ما ساکنان روستاهای حاشیه جاده مجبور بودیم مصائب آن را تحمل کنیم.تلاش مدیریت شهری مشهد را به فال نیک می گیریم و انتظار داریم دیگر ادارات و نهادها هم وظایف خود را در توس عملیاتی کنند.

تأمین زیرساخت های مورد نیاز برای به سازی و بازسازی بافت فرسوده پیرامون حرم مطهر رضوی، نیازمند اعتبار ۱۹۹میلیارد تومانی است. مهندس «محمدحسن واحدی» معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی در جلسه کارگروه تخصصی امور زیربنایی و شهرسازی با اعلام این خبر گفت: زیرساخت های این محدوده شامل پروژه ها و تأسیسات آب، برق، گاز، تلفن و تونل انرژی است.

وی با بیان این که تسریع در روند بازسازی و به سازی بافت پیرامونی حرم مطهر رضوی یکی از اولویت های مهم دولت و مدیران استان است، بر لزوم تعامل بیشتر دستگاه های خدمات رسان تأکید کرد.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی گفت: شهرداری مشهد نیز در این راستا موظف به تأمین اعتبار از طریق فروش اوراق مشارکت و دیگر مجوزهای قانونی شده است.«واحدی» تصریح کرد: در آینده نزدیک تفاهم نامه ای بین استانداری، آستان قدس رضوی، شرکت های خدماتی آب و فاضلاب، برق، مخابرات و شهرداری منطقه ثامن به امضا خواهد رسید تا از طریق شورایی راهبردی و ساختاری مناسب، موضوعات اجرای خدمات زیربنایی پیگیری شود.وی هم افزایی دستگاه ها را برای تسریع در نوسازی بافت فرسوده پیرامون حرم مطهر رضوی خواستار شد.